Kolon Kanseri Farkındalık Ayı
21 Nisan 2022

“Kolon kanseri önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır”

   Kolorektal kanser dünyada ve ülkemizde ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın kanser istatistikleri kayıtlarına göre hem erkeklerde hem de kadınlarda üçüncü sırada yer almaktadır

“Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde bu günkü istatistiklere göre toplumun yüzde 5-6’sında kolon kanseri gelişmektedir. Bu da her 20 kişi den 1’inde kolon kanseri ortaya çıkacağı anlamına gelir. Bu şekilde kolon kanseri en sık görülen bazı ülkelerde ikinci, bazı ülkelerde de üçüncü sıradadır. Kansere bağlı ölümlerde ise maalesef ikinci sırada yer almaktadır”


     Kolorektal kanseri erken evrede teşhis etmenin yolu ise hastalığı asemptomatik evrede tarama programları ile yakalamaktır. Ülkemizde kanser taramalarının yapılması ve dolayısıyla kanser vakalarına bağlı ölümleri azaltmak amacıyla Kolorektal Kanser Taraması Ulusal Standartları belirlenmiştir. 50-70 yaş arasında kadın ve erkek nüfusa Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) gaitada gizli kan kiti yardımıyla hızlı, pratik ve güvenilir bir şekilde 2 yılda bir ücretsiz olarak tarama yapılmaktadır. 50-70 yaş arasında her 10 yılda bir de kolonoskopi ile tarama önerilmektedir. Akabinde GGT pozitif olan kişiler uygun standartlarda kalite kriterlerine göre teşhis merkezlerimize yönlendirilmektedir. Ülkemizde %20-30 oranında kolorektal kanser taraması yapılmaktadır.

      Kolon Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Kolon kanserlerinin başlangıcı bağırsak içindeki hücre büyümeleri yani poliplerdir. Ancak polipler ilk başlarda çoğunlukla hiçbir yakınmaya sebep olmaz. Polipler kanserleşmeye başladıkça, boyutça büyüdüklerinde ya da sayıları arttıkça kişinin bağırsak alışkanlıklarında şu değişikliklere sebep olurlar: 
Yeni başlangıçlı kabızlık ya da tam tersi dışkının kıvamında (ishal lehine) veya kokusunda değişiklik,   
Demir eksikliği ile ortaya çıkan kansızlık,   
Dışkının kalınlığının incelmesi, dışkı ile karışık kan gelmesi ya da tuvalete çıktıktan sonra makattan kan gelmesi,   
Karın ağrısı, iştahsızlık ve istemsizce olan kilo kayıpları. 
Yukarıdaki bulgular tek başına kolorektal kanseri işaret etmez. Ancak bu yakınmalarınız varsa gerekli kontroller için mutlaka doktora başvurun. Ayrıca bu belirtilerden biriyle birlikte ailenizde bağırsak kanseri, meme, yumurtalık ya da rahim ağzı kanseri öyküsü bulunuyorsa, hekime başvurmayı ihmal etmeyin.

 Risk Faktörleri
Yaş
Kolon kanseri her yaşta görülebilir. Ortalama görülme yaşı 63’tür. Ancak araştırmalara göre kolorektal kanser tanısı konmuş hastaların üçte birinin yaşı 55 yaşından gençtir. 
Cinsiyet
Kadın-erkek arasında görülme sıklığı açısından fark yoktur.
Kolorektal kanserin kesin sebebi bilinmese de kişide kolorektal kanser gelişmesini artıran risk faktörleri şunlardır: 
İleri yaş,   
Bağırsak içinde poliplerin varlığı (özellikle de patolojisi adenomatöz tarzda olanlar),   
Ailede kolorektal kanser hastalarının bulunması,   
Genlerde belirgin değişikliklere sebep olmuş bazı genetik bozukluklar (Heredite polipozis dışı kolon kanserli hastalar) ve/veya kolon ve rektumda kalıtımsal poliplerle karakterize olan ailesel polipozis sendromlarının varlığı,   
Belli süreler içinde bağırsak içi hücre tipini bozarak kansere zemin hazırlayabilecek inflamatuar (iltihabi) bağırsak hastalığının olması (Ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı),   
Kadınlarda yumurtalık, meme ve rahim kanseri hikayesinin olması, 
İşlenmiş ve hayvansal gıdaların aşırı, meyve ve sebzenin ise az tüketilmesi ve sigara kullanımı,   
Bu risk faktörlerine sahip kişilerde daha erken yaşlardan itibaren bağırsak kanseri taramalarının yapılması gerekir.

kolon 3.jpg

    Kolon Kanserinde Tedavi Yöntemleri
   Kolon kanserinde kolonoskopide alınan poliplerin üzerinde kanser, erken evrede yakalandığında ameliyat gerekmeyebilir. Sadece yakın takibe alınır. İleri evre kolon kanserinde standart tedavi seçeneği cerrahidir; yani tümörlü bölgenin sağlam cerrahi sınırlarla çıkarılmasıdır. Kolon kanserinde ameliyattan sonra hastalığın evresine göre ek, koruyucu kemoterapi uygulanır. 
Kolon kanserlerinde, diğer organlara yayılmış (metastatik) hastalarda, hastanın genel durumuna, yaşına, hastalığın yaygınlık derecesine bağlı olarak her üç tedavi yöntemi (cerrahi, kemoterapi, radyoterapi) de uygulanmaktadır. Amaç hastaların yaşam süresini ve kalitesini artırmaktır. Son birkaç yılda bulunan hedefe yönelik yeni biyolojik ilaç tedavileri sayesinde, tedavide başarı oranları günden güne artmaktadır.

  Kanser taramalarının en önemli basamaklarından biri farkındalık çalışmalarıdır. Mart ayı da Kolorektal kanser farkındalık ayı olarak tüm dünyada ve ülkemizde kabul görmüş ve çeşitli etkinliklerle farkındalık oluşturulmaya çalışılan bir aydır.
kolon 2.jpgkolon 1.jpg